header image
 

Natuur

Sint Maarten is een enorm populaire vakantiebestemming. Jaarlijks wordt het Caribische eiland door miljoenen toeristen bezocht. Met name Noord-Amerikanen weten The Friendly Island feilloos te vinden, maar ook Fransen en uiteraard Nederlanders. De toeristen kunnen op twee manieren het eiland bereiken. Aan de ene kant middels een cruiseschip en aan de andere kant middels het vliegtuig.

seagull-1900657_1280

Die grote belangstelling heeft echter twee kanten: het is zeer goed voor de economie van Sint Maarten, maar daarentegen legt het ook een zeer grote druk op de natuur. Want om al die bezoekers te kunnen ontvangen, zijn er op het eiland in de loop van de tijd ontelbaar veel hotels & resorts en andere vakantieaccommodaties gebouwd en verrezen. 

Met name aan de Nederlandse kant van Sint Maarten is de expansiedrift in het verleden zwaar ten koste gegaan van de natuur. Gelukkig is dat tegenwoordig niet meer mogelijk. De natuur die Sint Maarten nu nog rijk is, wordt goed beschermd. Sint Maarten kent één natuurpark. Een onderwaternatuurpark dat luistert naar de naam Man of War Shoal Marine Park. Ook Aruba heeft één natuurpark (Parke Nacional Arikok). De overige voormalige Nederlandse Antillen tellen twee of drie natuurparken. Bonaire heeft één landnatuurpark (Washington Slagbaai National Park) en één onderwaternatuurpark (Bonaire National Marine Park), Curaçao heeft één landnatuurpark (Christoffel/Shete Boka Park) en één onderwaternatuurpark (Curaçao Underwater Park), Saba heeft twee onderwaternatuurparken (Saba Bank National Park en Saba National Marine Park) en één landnatuurpark (Saba National Park) en Sint Eustatius heeft één landnatuurpark (The Quill/Boven National Park) en één onderwaternatuurpark (St. Eustatius National Marine Park).

Het grootste mangrovebos van Sint Maarten bevindt zich bij de Simpson Bay en Mullet Pond. De mangrovebossen van Sint Maarten zijn van levensbelang voor de vissen en andere maritieme dieren van het eiland. Het zijn namelijk de kraamkamers van de Caribische Zee.

In het heuvelachtige landschap van Sint Maarten, met de Pic Paradis als hoogste punt van het eiland op 424 meter, kun je jezelf verbazen over de verscheidenheid van de natuur. Er zijn rotsachtige weiden of regenwoudachtige begroeiingen waar loofbomen, dennenbomen, palmbomen en cactussen ontwapenend dezelfde grond hun wortels delen. Volgens diverse bronnen zijn flora en fauna op Sint Maarten beperkt, echter, wie de moed verzamelt om met een rugzakje vol water en wat snacks in de tropische warmte een heerlijke wandeling (hike) door de natuur te maken en de tijd neemt om zich heen te kijken, laat zich verrassen.

Aan de waterkant van de Simpson Bay Lagoon tref je nog mangroven en aan de kust van het eiland nog katoen- en manzanillabomen aan (manzanilla betekent letterlijk: appeltje). Voor wat betreft de manzanillaboom: ga nooit onder een boom met deze kleine appels staan als het regent. Een paar druppels op de huid kunnen enorme jeuk en blaren veroorzaken. Eet ze in geen geval. Hibiscus, de kleurrijke flamboyant en de oleander vrolijken het landschap en menig tuin op. Fruitbomen met mango, banaan of citrus strelen oog en tong. 

Aloë vera, waarvan het sap in allerlei vaak dure cosmetische producten wordt gebruikt, groeit in het wild en in de tuin en is gemakkelijk te ‘stekken’. Het sap helpt ook tegen kleine sneetjes in de huid en verlicht pijn op de huid na verbranding door de zon. 

Verloopt jouw wandeling over droge grond, laat je verbazen door de wild groeiende salie. Als je een blaadje plukt: scheur of kneus het, wrijf het tussen de vingers en adem de geur in met je neus. Een gedroogd takje salie aromatiseert heerlijk in een houtskool-BBQ.

Het eiland biedt huisvesting aan diverse soorten hagedissen, kikkers en natuurlijk de groene leguaan (Iguana iguana). Overigens zijn het alleen de jonge leguanen die grasgroen zijn. Een grote leguaan die op het strand rustig aan het zonnebaden is, vormt vaak een prachtig object voor fotograferende strandgasten. Ook al kan een volwassen mannelijke leguaan er uitzien als een klein reptiel uit Jurassic Park, bedenk dat hij gek is op een blaadje sla en een stukje tomaat.

Overdag zijn op diverse plekken op het eiland soms zwermen vlinders te spotten, waaronder diverse soorten met gele of witte vleugels. Op een stille avond is soms het rustieke gefluit van kikkers te horen.

Boven het water, in de bomen, op de planten of in de lucht vind je vele soorten vogels, zoals pelikanen, sternen, reigers, kolibries en tropische zangvogels zoals gele kanaries in het wild.

Waar een eiland is, is water. Het onderwaterleven wordt zichtbaar tijdens een duik, een snorkeltocht, een tripje met een boot of kayak die van een glazen bodem is voorzien, zwemmend of al wandelend over een aanlegsteiger of pier. Het rif voor de kust is niet beroemd wegens zijn unieke koraalpracht, maar biedt wel huisvesting en leven aan koraal en vissen. Prachtige maanvissen zoals de Queen Angelfish, grote schelpen zoals de Conch, kreeften, schildpadden: je kunt dit moois allemaal tegenkomen onder water.

Er is een diertje waarvan de kans uiterst klein is dat je het tegenkomt, maar wij noemen hem voor de zekerheid wel: de Centipedes (letterlijk: honderdpoot). Een bruinrode schorpioenachtige centipedes kan wel 20 cm lang worden en heeft een krachtig gif, dat heel pijnlijk kan zijn en zwelling en koorts kan veroorzaken. Indien jij, jouw baby of jouw huisdier wordt gebeten waarbij een allergische reactie lijkt te ontstaan, twijfel niet en zoek direct medische hulp.

Op Sint Maarten is een kleine dierentuin, het Sint Maarten Park, ook wel de Zoo genoemd, ten noorden van de Pondfill, alwaar allerlei inheemse dieren en planten te bewonderen zijn. 

De bruine pelikaan, de flamboyant en de salie vinden we terug als nationale symbolen voor het land Sint Maarten. De nationale vogel van Sint Maarten is de bruine pelikaan, een grote statige vogel die snel vissen kan vangen in ondiepe wateren. De nationale bloem is de flamboyant en symboliseert emancipatie. De nationale bloem is de oranje gele salie. Een sterke plant, die overal groeit. En … heerlijk geurt.

Flora

Lees verder …

Fauna

Lees verder …

Man of War Shoal Marine Park

Lees verder …

Sint Maarten heeft een droog en subtropisch klimaat. Daardoor is de fauna en flora bijzonder. De Nederlandse helft is voor de natuurliefhebber nauwelijks interessant door de tol die het toerisme heeft geëist. Het Franse deel is veel mooier, met nog ongerepte zandstrandjes waar schildpadden hun eieren leggen en groene wandelpaden die leiden naar verrassende uitzichten. Het eiland komt niet voor op de Werelderfgoedlijst van UNESCO maar heeft wel meer dan dertig baaien, veel kreken en is gedeeltelijk bedekt met zoutmeertjes en lagunen. Door de constante aardverschuivingen en vulkanische activiteit bestaat het eiland uit verschillende lagen en heuvels. 

Om alles te beschermen is in 1998 het Réserve Naturelle Nationale, het Sint Maarten Marine Park, opgericht. Dit ligt in het noordoosten van het eiland en beslaat 3060 ha land en zee. Het wordt begrensd door de zee in een driehoek die begint bij Anse Marcel, gaat naar het oosten van Tintamarre Island en eindigt bij de ingang van de lagune in Oyster Pond. Dit toevluchtsoord voor fauna en flora bestaat uit een 7400-acre marine sectie en een sectie op het land van 370 acres. Het omvat de kleine eilanden van Pinel, Petite Clef, Caye Verte, Tintamarre en de eilandjes in de baai van L’Embouchure. De bekende Creole Rock, die tegenover Grand Case ligt, is ook onderdeel van de reserve, net als de riffen. Het  rif bestaat uit zeegras- en koraalbedden en die zijn belangrijk voor het onderwaterleven. Het is een ongerepte locatie met veel broedende vogels en zeedieren. Om ervoor te zorgen dat het Marine Park effectief gebruikt kan worden, is het in verschillende zones verdeeld. 

Er zijn onder andere 28 duikplekken met scheepswrakken en riffen. Het Big Proselyte Rif Complex is hiervan het meeste bekende voorbeeld. Binnen de beschermingszone liggen ongerepte koraalriffen. Vooral rond de eilandjes Molly Beday, Cow & Calf, Hen & Chick en Pelican Rock. Je kunt in het gebied zeeschildpadden, murenen, schorpioenvissen, verpleegsterhaaien, zeepaardjes en dolfijnen aantreffen. De grootste kans om dolfijnen en bultruggen te zien, heb je tussen januari en april. 

Het Seaside Nature Park ligt aan de Nederlandse kant van het eiland op circa 15 minuten afstand van de cruisepier aan de Caybayweg 64. Het park ligt op de voormalige plantage Seaside. De stallen, paden, beachhut, speeltuin en het kleine strand bieden vertier aan het hele gezin. Er zitten eenden en in de kinderboerderij konijnen, koeien en pauwen. Doel van het park is natuureducatie. Twee grote lagunes: Simpson Bay Lagoon (Nederlands) en Oyster Bay (Frans) bieden rust en ruimte voor een unieke leefgemeenschap: de mangrovebossen. In de mangrovebossen leven veel vogels, ook is het een kraamkamer voor vissen en krabben. 

Flora

Sint Maarten heeft door het klimaat dat er heerst een vrij beperkte flora. Het is heuvelachtig en heeft een tropische vegetatie. Er zijn ongeveer 700 plantensoorten, waaronder een groot aantal cactussen en varens. Omdat er op het eiland geen seizoenen zijn, bloeien bloemen er het hele jaar door. De nationale bloem van Sint Maarten is de Laterna Camara. Ook is de guavaberry bekend van de feloranje en donkerrood/zwart gekleurde bessen wordt de lokale likeur gestookt. Verder groeien op bescheiden schaal bomen met ananas, citroenen, mango’s, sinaasappels, zuurzak en (wilde) bananen. Andere bekende boom- en plantsoorten op Sint Maarten zijn de cacaoboom, kokospalm, cassave en tamarinde. Bougainville en flamboyants groeien zij aan zij met hibiscus en kokospalmen in deze prachtige omgeving. 

Mangroves. 

Van de 19 mangrovebaaien op Sint Maarten zijn er nu nog maar 4 over en deze worden nu ook bedreigd door vervuilingen en ontwikkelingen. Wereldwijd zijn er 54 soorten mangrovebomen. Bij Red Pond, Fresh Pond, Little Bay en Mullet Pond vind je vier types van deze unieke bomen: de rode mangrove (in het water), black mangrove (deels in het water), witte mangrove en de (zilver) Buttonwood mangrove. 

Mangroven bestaan uit planten en struiken die op het land leven, maar worden overspoeld door zeewater voor een deel van de dag. De bomen staan met hun wortels in het water en halen zuurstof uit luchtwortels. Mangroven dragen bij aan de biodiversiteit, het behoud van de koraalriffen en fungeren als kraamkamer voor rifvissen. Door de mangroven blijft het water ook schoner, de wortels werken als filters. 

Fauna

Met de fauna is het slecht gesteld op Sint Maarten. Er komt maar een klein deel van het aantal diersoorten voor dat normaal gesproken in dit gebied aanwezig zou kunnen zijn. Wel zijn er een groot aantal vogel- en hagedissoorten. Het aantal zeedieren is vergelijkbaar met die van de andere Bovenwindse Eilanden. Op het eiland zijn hanengevechten op het Franse deel van het eiland een bekend fenomeen. Hierbij wordt ook gegokt. Als dierenliefhebber wil ik dit niet verder promoten. 

Er zijn 164 geregistreerde vogelsoorten op Sint Maarten en een groot deel daarvan is watervogel. De meeste vogels komen er op doortocht of om er te overwinteren. Een deel van de vogelstand bestaat uit strandvogels, die op of bij het strand broeden, op de wetlands en op de eilandjes. 

Langs de kust en aan de randen van de mangrovebossen zie je, naast bruine pelikanen ook sterns, fregatvogels, jan van genten en andere vogelsoorten, terwijl bananaquits en kolibries frequente bezoekers zijn van de tuinen. Bird Life International en de milieubescherming in het Caribisch gebied (EPIC) hebben vijf locaties aangewezen die voor het behoud van de vogelstand moeten zorgen: Fresh Pond, Little Bay Pond, Fort Amsterdam, Pelican Rock en Great Salt Pond. 

De bruine pelikaan is de nationale vogel van Sint Maarten. Je ziet ze hun kostje bij elkaar scharrelen op verschillende plekken op het eiland. Simpson Bay, Littlebay Pond en Great Bay zijn daarbij populair. Ze zitten aan de waterkant en duiken dan ineens in het water om met een vis in de zak aan hun bek weer boven  te komen. 

Steenlopers hebben een zwart, wit en roodbruin patroon op hun vleugels en rug en oranje poten. Je ziet ze langs de zandige of rotsachtige oevers. Tussen de rotsen en schelpen zoeken ze schaal- en weekdieren en plantaardig voedsel. 

Steltlopers lopen op hun hoge, roze poten elegant rond in ondiep water. De onderkant van hun lijf is wit, de bovenkant zwart. Je ziet de meesten in Salt Pons, waar ze slakken, vis en insecten eten. Ze zwemmen maar zelden en roepen luid. 

De zwarte plevier zie je in december en januari in groten getale op het eiland. Ze hebben witte vleugels en een witte vlek op hun romp en roepen op een fluitende manier. 

Op het eiland zijn verschillende soorten reigers. De vogels wachten geduldig aan  de waterkant op hun prooi. De Yellow Crown Night Heron heeft een zwarte rug en lies en lange witte veren op zijn kop. De grote blauwe reiger is tussen de 42-52 cm lang en daarmee twee keer zo groot als de Green Herron. 

Lachmeeuwen hebben in de zomer een zwarte kop met een witte kring rond hun ogen. In de winter een bruine kring rond de ogen en op de kop. De poten zijn zwart in de winter en rood in de zomer. 

Conch

De kroonslak (queen conch; spreek het uit als ‘konk’) is een gastropode en behoort tot de weekdieren. De conch leeft in de zeegrasbedden, het zand en koraalriffen in warm, ondiep water. Op Sint Maarten tref je ze aan in Simpson Bay en het Marine Park. De kroonslakken zijn in de meeste Caribische landen beschermd, maar in de lokale restaurantjes staan ze nog gewoon op het menu. Overal zie je bergen lege schelpen liggen. De schelpen kunnen wel 30 cm lang zijn.

De oorspronkelijke bewoners, de Arawaks, aten deze orkaanham al. Zij hingen het conchvlees te drogen in de zon tot het rozig verkleurde. Zo bleef het vlees een jaar goed zonder koeling. Na het vangen moet je met een machete een gat slaan tussen de tweede en derde rij stompe stekels. Daar steek je een mes in om de pees door te snijden en de bewoner uit zijn schelp te kunnen trekken. Daarna moet het vlees mals worden geslagen met een conchhamer tot het vlees doorschijnend is. Conch is een delicatesse. De smaak lijkt op die van kreeft, maar de structuur van het vlees is anders. 

Hagedissen en leguanen

De Antilliaanse leguaan (Iguana delicatissima) wordt met uitsterven bedreigd op  de Antillen en komt al niet meer voor op Sint Maarten. Wat wil je ook met zo’n naam die een vrijbrief lijkt om op een dinerbord te eindigen. De gewone groene leguaan (Iguana iguana) is er nog wel. Het dier ziet er met zijn schubben en uitsteeksels bijna prehistorisch uit. Het is een vreedzame planten- en vruchteneter. 

Vissen

Het eiland is omgeven met koraalriffen. Grote scholen vind je in de inkepingen en holen van het rif. De belangrijkste vissoorten in de wateren rond Sint Maarten zijn: butterfish, doctorfish, grouper, snapper, papegaaivis, jack en bonito. Andere bewoners van het rif zijn onder meer de stervis, de Caribische gewervelde kreeft, de queen conch en queen angelfish, die makkelijk te herkennen is aan de paarse en gele kleuren. 

Zeeschildpadden

De zeeschildpadden worden op Sint Maarten beschermd door de lokale wetgeving. Wereldwijd zijn er zeven soorten zeeschildpadden: karetschildpad, lederschildpad, dikkopschildpad, groene zeeschildpad, warana, platrugzeeschildpad en de kempzeeschildpad. Diverse soorten zijn nog te vinden in de wateren rond Sint Maarten zoals de karet (Hawksbill), onechte karetschildpad (Loggerhead) en lederschildpadden (Leatherbacks). De karet en groene schildpadden foerageren op de riffen en de zeegrasvelden en de onechte karetschildpadden zie je rond de eilandjes in het oosten. De lederschildpadden zie je alleen tijdens het broedseizoen dat van april tot en met november loopt. De meeste schildpadnesten zie je op Simpsonbay Beach, Guanabay en Gibbs Bay. 

De soepschildpad is bedreigd en mag, ondanks zijn ongelukkige naam, ook hier niet meer worden gegeten. Dat geldt ook voor de dikkopschildpad. De karetschildpad en de lederschildpad staan zelfs op uitsterven. Die laatste soort zoekt liever het diepere water op en vertoont zich maar zelden, maar de dikkopschildpad (carnivoor), karetschildpad (eet koraalrif en sponsen) en groene zeeschildpad (eet zeegras) leggen soms eieren op de stranden van Sint Maarten en kun je tegenkomen als je aan het duiken of snorkelen bent. 

Al zo’n 150 miljoen jaar bevolken zeeschildpadden de aarde. Nu worden alle soorten ernstig in hun voortbestaan bedreigd door de mens. De dieren worden illegaal voor consumptie gevangen, komen om door de vervuiling van de oceanen en hun nestplaatsen verdwijnen. De laatste twee decennia is het aantal nestplaatsen van de lederschildpad met 90% teruggelopen. Twee eeuwen geleden zwommen nog 90 miljoen groene zeeschildpadden rond in de Caribische Zee en nu nog ongeveer 300.000.